THAAD işğal altındakı ərazilərə gətirilir – İran raketləri müdafiəni sual altına alır
İslamazeri.com xəbər verir ki, Yaxın Şərqdə gərginlik sürətlə yüksəldiyi bir vaxtda ABŞ-ın ən inkişaf etmiş ballistik raketdən müdafiə sistemlərindən biri olan THAAD-ın işğal altındakı Fələstin ərazilərinə yerləşdiriləcəyi bildirilir. Məqsəd İsrailin son hərbi əməliyyatlarından sonra İran tərəfindən gözlənilən genişmiqyaslı raket hücumlarına qarşı müdafiə imkanlarını artırmaqdır.
Lakin hərbi ekspertlər bu addımı İsrailin uzun illər “keçilməz qalxan” kimi təqdim olunan hava hücumundan müdafiə sistemlərinin İranın yeni nəsil raketləri qarşısında zəif qalmasının açıq göstəricisi kimi qiymətləndirir.
Məlumata görə, THAAD sisteminin əsas dayaqlarından biri sayılan X-Band AN/TPY-2 radarları artıq hədəfə çevrilib. İran dövlət televiziyasının yaydığı görüntülər bu radarın raket zərbələrindən dəqiqələr əvvəl sıradan çıxarıldığını ortaya qoyur.
Bu hadisə Xeybər Şekan-2 raketinin THAAD sistemini aşmaq qabiliyyətini ön plana çıxarıb. Manevr edən döyüş başlığı və radar aldatma imkanları ilə seçilən raketin, bütün istilik izinə baxmayaraq müdafiə xəttini yararaq hədəfə çatdığı bildirilir.
Ekspertlərin fikrincə, THAAD yüksək texnologiyaya malik olsa da, baha başa gəlməsi, məhdud sayda müdafiə raketinə sahib olması və İranın geniş ballistik raket arsenalı fonunda kütləvi hücumlar qarşısında effektivliyini itirə bilər.
Analitiklər hesab edir ki, sistemin real töhfəsi əsasən Nevatim Hava Bazası kimi məhdud və yüksək prioritetli obyektlərin qorunması ilə məhdudlaşacaq. Daha mürəkkəb və inkişaf etmiş raketlər qarşısında isə THAAD-ın “son çarə qalxanı” imici ciddi suallar doğurur.
Yaranan mənzərə bir daha göstərir ki, bölgədə texnologiya yarışı davam etsə də, yeni nəsil raketlər müdafiə sistemlərinin sərhədlərini zorlayır.
İsrailin kabusu haqda nə bilinir?
Xeybər Şekan-2 İranın ən yeni nəsil ballistik raketlərindən biri hesab olunur və onun əsas üstünlüyü klassik ballistik uçuş modelindən kənara çıxmasıdır. Bu raket məhz bu xüsusiyyəti sayəsində ABŞ istehsalı olan THAAD (Terminal High Altitude Area Defense) sisteminin effektiv müdaxilə imkanlarını ciddi şəkildə məhdudlaşdırır.
THAAD sistemi əsasən yüksək hündürlüklərdə – atmosferin yuxarı qatlarında və ya ona yaxın sahədə uçan ballistik raketləri vurmaq üçün dizayn edilib. Sistem üçün optimal hədəf zonası təxminən 40–150 km yüksəklik aralığıdır. Xeybər Şekan-2 isə məhz bu “təhlükəsiz zona”dan yayınmaq üçün fərqli uçuş profili tətbiq edir.
Raket buraxıldıqdan sonra klassik ballistik trayektoriya ilə yüksəlir, lakin uçuşun davamında təxminən 250 km-lik süzülmə (glide) mərhələsinə keçir. Bu mərhələdə KS-2 trayektoriyasını dəyişir və ballistik raketdən daha çox manevr edən hipersəs obyektinə çevrilir.
Ən kritik məqam isə raketin uçuşunun son 150 km-lik hissəsidir. Bu mərhələdə Xeybər Şekan-2 35–40 km hündürlükdən aşağıda hərəkət edir. Bu isə THAAD sisteminin effektiv müdaxilə zərfinin altında qalmaq deməkdir. Nəticədə:
-
THAAD radarları hədəfi vaxtında və stabil şəkildə izləyə bilmir
-
Tutucu raketlər optimal trayektoriya qura bilmir
-
Müdaxilə üçün reaksiya vaxtı kəskin azalır
Bundan əlavə, Xeybər Şekan-2 son mərhələdə aktiv manevr edir. Bu manevrlər raketin proqnozlaşdırılmasını çətinləşdirir və THAAD kimi “trayektoriyaya əsaslanan” sistemlərin effektivliyini daha da aşağı salır.
Hətta raketin süzülmə mərhələsində yaratdığı istilik izi (infrared signature) mövcud olsa belə, aşağı hündürlük + manevr + sürət kombinasiyası THAAD üçün hədəfi faktiki olaraq “vurulmaz” edir.
Hərbi ekspertlərin qiymətləndirməsinə görə, Xeybər Şekan-2:
-
THAAD-ı tam zərərsizləşdirmir,
-
lakin onu strateji baxımdan faydasız hala sala bilir.
Bu səbəbdən THAAD sisteminin İsrail ərazisinə yerləşdirilməsi daha çox:
-
radar dəstəyi,
-
məhdud ərazilərin qorunması,
-
psixoloji və siyasi mesaj xarakteri daşıyır.
Lakin Xeybər Şekan-2 kimi aşağı hündürlükdə uçan, manevr edən və süzülmə qabiliyyətli raketlərə qarşı THAAD-ın real döyüş effektivliyi ciddi sual altındadır.
