Səid ibn Cübeyr Kufinin şəhadət günləridir

İslamazeri.com xəbər verir ki, bu barədə Məraqidül-məarif kitabında  1-ci cild, 350-ci səhifədə məlumat yazılıb.

Həyatının işıqlı və parlaq cəhətləri çox olan bu böyük şəxsiyyətin hər bir yönündə Səid ibn Cübeyr uca bir alim, parlaq bir ulduz və İslam tarixinin iftixarlarından biri kimi görünür. O, İslamın saf mənbələrindən – Məhəmməd (s) Əhli-beyt məktəbindən bəhrələnmiş, onların əxlaqı ilə əxlaqlanmış, ədəbləri ilə zinətlənmiş, elmlərini və maarifini daşıyaraq haqqı bərqərar etmək və batili aradan qaldırmaq yolunda onların metoduna sadiq qalmışdır. O, ən fəzilətli tabiindən, böyük abidlərdən, seçkin qiraət ustalarından, görkəmli alimlərdən, təfsir və fiqhdə müsəlmanların imamlarından idi. Dünyadan yalnız batilə qarşı göstərdiyi qəhrəmanlıq mövqelərini nümayiş etdirdikdən və Allah, İslam və haqq yolunda pak qanını fəda etdikdən sonra köçdü və adı saleh şəhidlərin sırasında yazıldı.

Elmi həyatı

Onun künyəsi Əbu Abdullah – bəzi rəvayətlərə görə Əbu Məhəmməd – idi. Səid ibn Cübeyr ibn Hişam əl-Əsədi (vəlaya görə Bəni Vəlbə qəbiləsinin mövlası) idi. Kəsrənin Bəni Əsəd ibn Xüzeymə qoluna mənsub olan bu ailənin mövlası idi. Kufədə qul valideynlərdən dünyaya gəlmişdi. Atası Cübeyr Bəni Vəlbənin mövlası, anası isə “Ümmü’d-Dəhmə” ləqəbli bir kəniz idi. İbn İmad əl-Hənbəli onun qara dərili və qul olduğunu qeyd etmişdir.

Tarix mənbələrində onun doğumu və uşaqlığı haqqında geniş məlumat yoxdur. Lakin ölüm tarixi və öldürüldüyü vaxt yaşı əsasında doğum ilini müəyyən etmək mümkündür. Tarixçilərin çoxu onun hicri 94-cü ildə 49 yaşında, Həccac ibn Yusif tərəfindən qətlə yetirildiyini bildirir. Yalnız Süyuti hicri 92-ci ildə 47 yaşında öldürüldüyünü yazmışdır. Buna əsasən, onun hicri 45-ci ildə Kufədə doğulduğu qəbul edilir.

Atası erkən vəfat etmişdi. İbn Hibban qeyd edir ki, İbn Abbasın mövlası İkrimə onun anası ilə evli olmuşdur.

Elm yolunda yüksəlişi

Səid Kufədə böyümüş, ilk təhsilini Kufə məscidində almışdır. Daha sonra Məkkəyə gedərək böyük səhabə Abdullah ibn Abbas ilə görüşmüş və onun şagirdi olmuşdur. İbn Abbas onda yüksək istedad və dərin anlayış görmüşdü. Hətta onun öz hüzurunda hədis nəql etməsinə icazə vermiş və demişdi: “Allahın sənə verdiyi nemətlərdən biri də budur ki, mən burada olduğum halda danışasan; doğru desən təsdiqləyərəm, səhv etsən düzəldərəm.”

Həmçinin Abdullah ibn Ömər də onun elmini tərif etmiş və bəzi məsələlərdə insanları ona yönləndirmişdir. İbn Abbas Kufəlilərdən soruşarkən: “Aranızda Ümmü’d-Dəhmənin oğlu yoxdurmu?” – deyərək Səidi nəzərdə tutardı.

Hədis və fiqh sahəsində mövqeyi

İbn Kəsir onu İbn Abbasın böyük tələbələrindən, təfsir və fiqhdə imam, saleh əməl sahibi bir alim kimi təqdim edir. Ondan çox sayda alim rəvayət etmişdir.

İmam Zeynülabidinlə (ə) münasibəti

Səid bir çox səhabə və tabiinlə ünsiyyətdə olsa da, elmdə kamilliyi İmam Zeynülabidin (Əli ibn Hüseyn) ilə görüşdükdən sonra tapdı. İbn Abbasın vəfatından sonra Mədinəyə köçərək imamın hüzurunda olmuşdur. Rəvayətə görə İmam Cəfər Sadiq buyurmuşdur: “Səid ibn Cübeyr Əli ibn Hüseynə iqtida edərdi. Həccacın onu öldürməsinin səbəbi də bu idi.”

Tarixdə mövqeyi

Alimlər onun haqqında yüksək fikirlər söyləmişlər. İbn Hibban onu fəqih və abid adlandırmış, Meymun ibn Mehran isə demişdir: “Səid ibn Cübeyr vəfat etdiyi gün yer üzündə hamı onun elminə möhtac idi.”

Kərbəla hadisəsinin təsiri

O, Hüseyn ibn Əli (ə)-ın şəhadətindən sonra hər gecə Quran oxuduğunu söyləmişdir. Zəhəbi onun hər gecə bir cüz Quran tilavət etdiyini nəql edir.

Üməyyə zülmünə qarşı mövqeyi

Səid Üməyyə hakimiyyətinin zülmünə qarşı çıxmış, xüsusilə Əbdülməlik ibn Mərvan və onun valisi Həccac ibn Yusifi açıq şəkildə tənqid etmişdir. O, İbn Əş’əsin qiyamında iştirak etmiş və “Ya lə səarətis-salat” şüarı ilə döyüşmüşdür.

Şəhadəti

Nəhayət, o, həbs edilərək Həccacın hüzuruna gətirildi. Aralarında sərt dialoq baş verdi. Həccac onu öldürməklə hədələdikdə Səid belə dua etdi: “Allahım, ondan sonra heç kəsi öldürməyə ona imkan vermə.” O, arxadan qılıncla şəhid edildi.

Rəvayətlərə görə, Həccac onun ölümündən sonra qorxu və xəstəlik içində yaşadı və tezliklə həlak oldu. Bəzi rəvayətlərdə Ömər ibn Əbdüləzizin yuxuda Həccacı pis halda gördüyü nəql olunur.

Səidin şəhadəti hicri 94-cü ilin Rəbiül-əvvəl ayının 25-də baş verdi. Həsən Bəsri onun haqqında demişdir: “Əgər yer üzünün insanları onun qətlində şərik olsaydılar, Allah onları oda atardı.”

Şəhadət zamanı o dua etdi ki, Həccac, ondan sonra heç bir kəsi qətlə yetirməyə qadir olmasın. Allah-taala onun duasını qəbul etdi. Həccac onun ölümündən sonra 15 gün yaşadı və bir daha heç kəsi ölürmədən məruz qaldığı xəstəlik üzündən cəhənnəmə vasil oldu.

Beləcə, İslam tarixində parlaq bir səhifə bağlandı və bu pak ruh razı və razı salınmış halda Rəbbinə qovuşdu.